فواید قصه‌گویی برای کودکان،گنجینه‌ای پُرسود به نام قصه

فواید قصه‌گویی برای کودکان،گنجینه‌ای پُرسود به نام قصه

امروز در سایت کودک متفاوت در مورد رشد خلاقیت کودکان صحبت خواهیم کرد

آیا تا به حال فکر کرده‌اید سرنوشت آن همه حیوان و بچه و گل و موجودات عجیب غریب داستان‌هایی که در کودکی شنیدید چه شده است؟ هم اکنون دقیقا کجا هستند؟ باید بگوییم همه آن‌ها الان، در گوشه‌ای از سر شما یک شهر کوچک را تشکیل داده‌اند. باور نمی‌کنید؟ تمام قصه‌هایی که در کودکی کنار کرسی از زبان مادربزرگ و پدربزرگتان یا راس ساعت ۹ هر شب از برنامه شب بخیر کوچولوی رادیو شنیده‌اید، یک جایی به کمکتان آمده‌اند. آن‌ها زنده هستند و بارها در کنارتان حلقه زدند تا حالتان را کمی بهتر کنند.

 قهرمان‌هایشان بارها از دل قصه بیرون پریدند و نگذاشتند از هیولای زیر تخت بترسید، بچه‌های توی داستان به شما یاد دادند که مثل آن‌ها اشتباه نکنید تا توی دردسر نیفتید. قصه‌ها در روزهای جنگ و یا حتی شرایط پراسترس مثل یک چتر نجات اختصاصی برای شما عمل کرده‌اند و غصه‌ها را برای لحظاتی به عقب راندند. در لحظات بزرگسالی نیز، یک جایی بین تمام مشغله‌ها و شکست‌ها وقتی ناامید روی زمین نشسته بودید با یاد آن‌ها لبخندی روی لبتان نشسته است.

 بچه‌های امروز اما، نه نشست‌های دور کرسی‌ را به چشم دیده‌اند و نه می‌توانند منتظر قصه‌های شب رادیو بمانند، اگر شما هم برای کودکتان داستان تعریف نکنید؛ بچه‌ها در دنیایی بدون قهرمان یا با قهرمان‌های دروغین رها می‌شوند. بچه‌های بدون قصه این نسل نمی‌توانند حتی در تخیلشان، دنیا را جای زیباتری تصور کنند و به آن پناه ببرند. مجبورند از سنین کودکی با اخبار ناگوار و مسائل بزرگسالی دست و پنجه نرم کنند. کودکان بدون قصه شنیدن، بزرگسالانی غیر همدل هستند که دیگران را درک نمی‌کنند، برای مواجه با مشکلات آماده نیستند و ناگزیرند به جای پند و اندرز گرفتن از داستان‌های شیرین بچگانه به طور مستقیم در دنیای واقعی آن را تجربه کنند و آسیب ببیند تا یاد بگیرند. اگر شک دارید یا تعجب کرده‌اید که واقعا قصه گفتن این قدر اهمیت دارد، با ما در ادامه مقاله همراه شوید مطمئنیم نظرتان عوض خواهد شد.

۱-قصه گویی برای بچه‌ها، آن‌ها را با فرهنگ ملی و جهانی آشنا می‌کند

چقدر احتمال دارد شما و فرزندتان در معرض فرهنگ‌های نواحی مختلف ایران و جهان باشید؟ داستان‌ها می‌توانند یک سفر رایگان برای بچه‌ها فراهم کنند تا با مکان‌ها و فرهنگ‌های متفاوت در سراسر جهان آشنا شوند. سعی کنید داستان‌هایی از کشورها و فرهنگ‌های مختلف را در قصه‌های خود برای او بگنجانید تا به فرزندتان درک وسیع‌تری از جهان بدهید. در این سفرهای داستانی شما می‌توانید به سرزمین‌های دور و مکان‌هایی غیر قابل دسترس بروید. کودکان می‌توانند جزایر گنج، سرزمین‌های جادویی با قلعه‌ها و وسایلی سحرانگیز را ببینند. آن‌ها می‌توانند به فضا بروند، به اعماق هسته زمین یا به هزاران سال قبل سفر کنند. 

ضمن خواندن این داستان‌ها، بچه‌ها می‌توانند طیف کاملی از اطلاعات عمومی و تجارب مختلف و حتی تفاوت عقیده و سبک زندگی‌های مختلف را مشاهده کنند. قصه‌ها بذر دوستی و صلح را در ذهن این کودکان می‌کارند. همچنین  گفتن داستان هایی از دوران کودکی و فعالیت‌ها و جشن‌های مختلف از گذشته خودتان به کودکان، باعث می‌شود که آن‌ها با آداب و سنن رایج در خانواده و ارزش‌های شما بیشتر آشنا شوند.

 افسانه‌ها اخلاقیات را به روش‌های خلاقانه‌ای که معمولا برای کودکان قابل فهم هستند روایت می‌کنند. علاوه بر این، برخی از داستان‌ها فرهنگ مکان‌ها و مردم مختلف را توضیح می‌دهند که باعث می‌شود کودکان بیاموزند که مردم از پیشینه‌ها، مذاهب و کشورهای مختلف آمده‌اند و تفاوت دارند.

آشنایی با فرهنگ‌های مختلف از فواید قصه گویی برای کودکان

۲-قصه‌ها، معلمی برای آموختن خصلت‌های خوب به بچه‌ها هستند

کودکان در سراسر جهان عاشق گوش دادن به داستان هستند. آن‌ها می‌خواهند درباره شخصیت‌های مورد علاقه خود بیشتر بدانند و اغلب سعی می‌کنند از آن‌ها تقلید کنند. شخصیت‌های داستانی می‌توانند ویژگی‌هایی را که می‌خواهید فرزندانتان بیاموزند، داشته باشند. 

با گفتن داستان‌هایی به فرزندتان که پیامی معنادار به لحاظ اخلاقی یا اجتماعی دارند، می‌توانید ویژگی‌هایی مانند مهربانی، شجاعت و صداقت را از سنین پایین به او یاد دهید. به طور مثال اگر فرزند شما تازگی دروغ می‌گوید شخصیت مورد علاقه او در داستان می‌تواند راستگو باشد و به خاطر این ویژگی از جانب اطرافیان مدام تحسین شود. برای مطالعه راهکارهای بیشتر می‌توانید به مقاله «چگونه دروغگویی کودک را اصلاح کنیم»مراجعه کنید.

۳-قصه‌ گویی در تقویت گفتار کودکان، تاثیری خارق‌العاده دارد

خواندن داستان برای کودکان به آن‌ها کمک می‌کند تا با کلمات و عبارات جدید آشنا شوند. این کار راهی عالی برای آموزش تلفظ صحیح به فرزندتان است. آیا می‌دانستید از حدود ۶ سالگی به بالا ۸۰ درصد واژگانی که بچه‌ها به دست می‌آورند از فعالیت‌هایی مثل شنیدن کلمات از لابه‌لای قصه‌ها و خواندن کتاب است؟ به نظر می‌رسد این آمار واقعا عجیب است و به وضوح قدرت شنیدن قصه‌ و یا قصه گویی را در کودکان نشان می‌دهد.

شما حتی می‌توانید خیلی از اوقات از فرزندتان بخواهید برای شما قصه بگوید. چه عیبی دارد؟ دنیای بچه‌ها و داستان‌های عجیب و غریبشان از هر سرگرمی دیگری می‌تواند جالب‌تر باشد و شما را یاد کودک درونتان بیاندازد. اگر دنبال راه‌های بیشتری برای تقویت گفتار کودکان هستید می‌‌توانید به مقاله‌ی «بازی‌های تقویت گفتار کودکان» مراجعه کنید.

مادر در حال قصه گویی برای کودکان به منظور آشنایی با کلمات

۴-قصه‌های کودکان، مهارت‌های گوش دادن را بهبود می‌بخشد

اغلب کودکان در سنین پایین‌تر معمولا دامنه توجه کمی دارند و تمرکز طولانی مدت روی چیزی برایشان مشکل است. آن‌ها معمولا به جای گوش دادن، بیشتر حرف می‌زنند. قصه‌های جذاب و مورد علاقه کودک می‌توانند برای لحظاتی متمرکز نگهشان دارد و در نتیجه به طور غیر مستقیم این مهارت را در آن‌ها تقویت کند. اما چرا گوش دادن انقدر مهم است؟ ما با گوش دادن اطلاعات دریافت می‌کنیم. همچنین این یک مهارت کلیدی در تمام روابط اجتماعی به شمار می‌رود. هرچه کودکان بیشتر در معرض داستان گویی قرار گیرند، گوش دادن آن‌ها بهتر خواهد شد. 

حتما بخوانید:  ۶ بازی جذاب برای تقویت خواندن کودکان

دقت داشته باشید اگر تصمیم دارید روی این مهارت مانور دهید نیاز است مخاطب خود را درک کنید. دانستن این که آن‌ها چه می‌خواهند، به شما کمک می کند داستانی جذاب بسازید یا روایت کنید. بنابراین از خود بپرسید فرزندتان چه چیزی را دوست دارد؟ ابرقهرمانان، شاهزاده‌ها و پرنسس‌ها، حیوانات یا شخصیت‌های تاریخی؟ به هر کدام واکنش بهتری نشان می‌دهد انتخاب بهتری برای قصه‌های بعدی خواهد بود. 

در طول روایت یک قصه از هیچ چیزی خجالت نکشید. از صداهای مختلف استفاده کنید، عجیب غریب و بامزه رفتار کنید، ادای هر شخصیت را دربیاورید، صورت و بدن خود را متحرک کنید و تماشا کنید که چگونه فرزندتان جذب این فعالیت لذت‌بخش خواهد شد. دقت کنید اگر فرزند شما دارای اختلال بیش فعالی-نقص توجه است، خواندن قصه‌هایی کوتاه می‌تواند تمرینی برای تقویت تمرکز و توجه در آن‌ها باشد که البته باید با مشورت روانشناس کودک انجام شود.

۵-داستان خواندن برای بچه‌ها خلاقیت و قدرت تخیل آن‌ها را ارتقا می‌دهد

شنیدن یک داستان به کودک کمک می‌کند به جای این که آن را در یک رسانه تصویری ببیند، شخصیت‌ها، مکان‌ها و طرح داستان را تصور کند. این کار  خلاقیت را در آن‌ها افزایش می‌دهد و ذهنشان را برای ایده‌ها و تفکر آزاد باز می‌گذارد. قصه‌ها کودکان را به طرق مختلف به تفکر وا می‌دارند، مثلا: پیش‌بینی‌سازی – در آینده چه اتفاقی می‌افتد؟ من اگر در این شرایط بودم چه کار می‌کردم؟ شخصیت‌ها قرار است در این موقعیت چه کار کنند؟

بچه‌ها اغلب با این داستان‌ها و شخصیت‌ها در ذهنشان زندگی می‌کنند و آثار دیگری را خلق خواهند کرد. به طور مثال آن‌ها ممکن است با لگوهای خود برای سیندرلا قصر بسازند یا با ماسه‌های لب ساحل خودشان را کنار کدو قلقل زن بکشند که در حال کمک به او هستند. در واقع قصه‌ها مثل یک جرقه مسیر تخیل و خلاقیت آن‌ها را فعال می‌کنند.

پدر درحال قصه گویی برای کودک به منظور افزایش خلاقیت

۶-تعریف قصه برای کودکان راهکاری عالی برای تقویت حافظه‌‌ است

با استفاده از ایده‌های هوشمند خاص، می‌توانید از قصه‌گویی برای افزایش حافظه فرزندتان استفاده کنید. پس از خواندن یک داستان، می‌توانید از کودک بخواهید که پس از چند روز همان قصه را برای شما یا دوستش تکرار کنید. همچنین می‌توانید از او بخواهید که یک قسمت خاص داستان را برای خودتان یا فردی دیگر توصیف کنند. از آن‌ها سوال بپرسید و ببینید چه مقدار اطلاعات را به خاطر سپرده‌اند. این کار، راهی سرگرم کننده برای افزایش حافظه و تشویق برای تمرکز بیشتر است. مثلا: «داستان خاله هزارپا رو واسه مامان جون تعریف کردی؟» یا «من یادم رفته وقتی شنل قرمزی توی جنگل گم شده بود چیکار کرد! تو یادته که واسم تعریف کنی؟» سایر روش‌های تقویت حافظه را می‌توانید در مقاله «بازی‌هایی برای تقویت حافظه شنیداری» مطالعه کنید.

۷-مهارت حل مساله از طریق داستان گفتن به بچه‌ها قابل آموزش است

در طول یک داستان، هر شخصیت ممکن است با موقعیتی چالش‌برانگیز روبرو شود که فرزندتان قبلا آن را تجربه کرده است یا در آینده با آن روبرو خواهد شد. این کار کودک را به تفکر وا می‌دارد تا به اهمیت حل مسئله فکر کند. این که بخواهد قبل از انتخاب هر روشی برای مدیریت مشکلش به نتایج آن و راه‌های ممکن دیگر فکر کند، چیزهایی است که در قالب یک قصه شیرین آموزنده قابل یادگیری است. شما می‌توانید با پرسیدن تعدادی سوال این مهارت را در او بهبود ببخشید. مثلا: «واااای یادته توی داستان اون روز هاپوئه وقتی افتاد توی گودال آب چی کار کرد؟ شاید ماام الان که زیر بارون خیس شدیم بتونیم همون کارو بکنیم. به نظر تو میشه ماام این کارو بکنیم یا فقط مخصوص هاپوهاست؟ دیگه چه کارایی میشه کرد؟». 

همچنین قصه‌ها به کودکان می‌آموزند که مشکلات و درد و رنج هم به همان اندازه‌ی شادی، بخشی از زندگی هستند و شخصیت‌های سرسخت به آن‌ها نشان می‌دهند که انعطاف‌پذیر باشند و سعی کنند بر این چالش‌ها غلبه کنند. انتخاب داستان‌های درست می‌تواند به کودک شما کمک کند تا برای رویارویی با زندگی و موقعیت‌های چالش برانگیز مجهز شود.

آشنایی با مشکلات درکنار شادی ها از فواید قصه گویی برای کودکان

۸-گوش دادن به قصه‌ها، یادگیری را برای کودکان آسان‌تر می‌کند

قصه گویی برای کودکان، مانند پله‌ای برای موفقیت در یادگیری و تحصیل است. خیلی از اوقات بچه‌ها می‌خواهند درس‌هایشان را بدون این که بفهمند، فقط حفظ کنند. قصه‌ها به عنوان یک فعالیت جذاب به کودکان کمک کنند تا متوجه شوند باید از آن چه می‌خوانند لذت ببرند تا بتوانند بهتر درکش کنند. این کار به آن‌ها کمک می‌کند تا موضوعات مختلف را بهتر یاد بگیرند. به عنوان مثال، اگر درس تاریخ برایشان کسل کننده است می‌توانند آن را تبدیل به یک داستان تاریخی جالب کنند. در این صورت بهتر می‌توانند آن را به خاطر بسپارند.

 در واقع قصه گویی می‌تواند شیوه یادگیری فعال و خلاقی باشد که در درک سخت‌ترین موضوعات به آن‌ها کمک می‌کند.

۹-یکی از فواید داستان خواندن برای بچه‌ها بهبود مهارت‌های اجتماعی است

داستان‌ها جوهره چیزی هستند که ما را با دیگران پیوند می‌دهند. در واقع این قصه‌ها و افسانه‌ها هستند که نخ‌هایی نامرئی بین تمام بچه‌های جهان می‌کشند که در نهایت موجب احساس تعلق، پیوندهای اجتماعی و ارتباط بهتر با اعضای جامعه و خانواده می‌شود. قصه به کودکان مهارت‌های مکالمه صحیح را آموزش می‌دهد. خواندن و گوش دادن منظم می‌تواند آن‌ها را تبدیل به سخنوران بهتری کند.

داستان خواندن برای کودکان می‌تواند چیزهای زیادی در مورد دنیا و زندگی اجتماعی انسان‌ها به بچه‌ها بیاموزد. هر قصه به نحوی به آن‌ها فرصت‌ می‌دهد تا ایده‌های شگفت‌انگیز و چیزهایی را یاد بگیرند که قبلا هرگز با آن‌ها برخورد نکرده‌اند. از طریق داستان‌سرایی، کودکان تشویق می‌شوند که به دیگران گوش دهند. آن‌ها یاد می‌گیرند زمانی که در تعامل با دیگران هستند و شخص دیگری در حال صحبت کردن است صبور باشند، یاد می‌گیرند که راه‌های دیگری برای تفسیر و تفکر وجود دارد و یاد می گیرند به نظرات دیگران احترام بگذارند. اگر مایلید راهکارهای بیشتری را برای بهبود مهارت‌های اجتماعی فرزندتان، مطالعه کنید به مقاله «چگونه کودکی اجتماعی تربیت کنیم» مراجعه کنید.

حتما بخوانید:  مواردی درباره بحران کودکان تنها

یادگیری مکالمه صحیح از فواید قصه گویی برای کودکان

۱۰-قصه گویی برای بچه‌ها، هوش هیجانی را توسعه می‌دهد

 هوش هیجانی یکی از انواع هوش در کودکان است که به آگاهی و مدیریت احساسات و عواطف خود و در عین حال احترام به احساسات دیگران اشاره دارد. داستان‌ خواندن راهی برای تقویت این نوع هوش، در بچه‌ها است. وقتی شما قصه‌ای را برای فرزند خود تعریف می‌کنید او یاد می‌گیرد هر احساس و هیجان چه نشانه‌هایی دارد و علائم رفتاری آن چگونه است. 

مدیریت احساساتی که شخصیت‌ها در طول داستان نشان می‌دهند یک الگوی رفتاری به کودک ارائه می‌دهد و به او نحوه مدیریت احساسات را در شرایط مختلف آموزش می‌دهند. شما می‌توانید برای تمرکز بیشتر روی این مزیت در طول یک قصه، توجه او را به سمت این احساسات سوق دهید. مثلا: «وقتی علی کوچولو از دست دوستش ناراحت بود چیکار کرد؟ تو وقتی ناراحت میشی چیکار میکنی» یا «لاک پشته وقتی تو مسابقه دو دید از خرگوشه عقب مونده چه حسی داشت؟ اون وقتی ناامید شد از مسابقه اومد بیرون یا ادامه داد؟ به نظرت کدوم راه بهتره؟». این سوالات به کودک شناخت دقیقی از احساسات مختلف خودش و دیگران، و نحوه درست ابراز و مدیریت آن‌ها می‌دهد. 

۱۱-در دل هر قصه یک موضوع برای آموزش همدلی پنهان شده است

والدین می‌توانند از داستان‌ها برای صحبت در مورد احساسات خود و دیگران استفاده کنند و بچه‌ها را تشویق کنند که همین کار را انجام دهند. با این کار کودکان نحوه درک کردن دیگران را به خوبی یاد می‌گیرند. از آنجایی که کودکان در جریان تمام شرایط یک شخصیت در طول قصه قرار می‌گیرند؛ یاد می‌گیرند احساسات دیگران در شرایط مختلف را درک کنند. این در واقع همان چیزی است که با عنوان آموزش همدلی به کودکان از آن یاد می‌کنیم. توانایی قرار دادن خود به جای دیگران و درک احساسات آن‌ها، کودک را به فرد بهتری تبدیل می‌کند. 

داستان‌ها می‌توانند به بچه‌ها بیاموزند که نسبت به دیگران همدلی بیشتری داشته باشید و نسبت به نیازهای آن‌ها در مواقع مختلف آگاه باشند. 

زمانی که در حال تعریف یک داستان برای کودک  هستید، پیشنهاد می‌شود که توجه او را به آموزش همدلی جلب کنید. مثلا در داستان جوجه اردک زشت از او بپرسید: « اردک کوچولو چه حسی داشت وقتی میدید شبیه بقیه نیست؟ چرا بقیه اونو مسخره می‌کردن؟ وقتی بقیه مسخرش می‌کردن اون چه حسی داشت و دلش می‌خواست چیکار کنه؟ تو اگه دوستش بودی چیکار می‌کردی؟ تو اگه به جاش بودی چیکار می‌کردی؟»

شناخت احساسات از فواید قصه گویی برای کودکان

مهم‌ترین هدف قصه گویی برای کودک چیست؟ 

داستان‌ها مانند پنجره‌هایی هستند که به روی زندگی دیگران باز می‌شوند، آینه‌هایی هستند که به کودک اجازه می‌دهند تکه‌هایی از خودش را در دیگران ببیند، و کمدهایی جادویی هستند که به کودک کمک می‌کنند آموخته‌هایش را برای زندگی روزمره و آینده‌اش در آن‌ قرار دهد تا هر موقع که لازم بود از آن‌ها استفاده کنند. 

قصه گویی بخشی از کودکی همه ما بوده و نیازی است که برای همه کودکان در تمام نسل‌‌ها وجود خواهد داشت. می‌پرسید چرا؟ کودکان برای ورود به دنیا در هر مرحله نیاز به آموزش دارند و چه چیزی جذاب‌تر از این که این درس‌ها را از طریق داستان‌ها یاد بگیرند. جالب است بدانید قصه گفتن قدیمی‌ترین شکل آموزش است که هنوز هم راه خود را از میان تمام موانع پیدا می‌کند و بچه‌ها  و بزرگسالان را جذب خود می‌کند. مردم در سراسر جهان همیشه قصه‌ها را به عنوان راهی برای انتقال باورهای فرهنگی، سنت‌ها و تاریخ خود به نسل‌های آینده در نظر گرفته‌اند. داستان‌ها هسته و عصاره اصلی همه چیزهایی هستند که از ما انسان می‌سازد.

فراموش نکنید مهم‌ترین نکته در رابطه با قصه گویی «انتخاب» آن است. کودکان همان طور که می‌توانند از یک قصه خوب الگوبرداری کنند از یک قصه بی‌محتوا هم می‌توانند درس بگیرند. شما می‌توانید این کار را خودتان انجام دهید یا از اپلیکیشن‌های قصه گویی مثل اپلیکیشن پرنده استفاده کنید. در این اپلیکیشن فرزند شما می‌تواند هر لحظه که اراده کند داستان مورد علاقه خود را با لحنی جذاب بشنود و شما می‌توانید از حضور او در یک شهر قصه‌ی امن، آسوده خاطر باشد. 

در این مقاله تلاش کردیم مزایای شنیدن قصه برای کودکان و ضرورت گنجاندن آن در برنامه روزانه‌شان را به شما یادآوری کنیم. فراموش نکنید دنیا با قصه‌ها و داستان‌ها جای زیباتری خواهد بود این لحظات را از فرزند خود دریغ نکنید. به ما بگویید هر چند وقت یک بار برای فرزندتان قصه می‌گویید؟ داستان مورد علاقه شما در بچگی و کودکتان چیست؟  

۰
۰
رای ها

امتیازدهی به مطلب

تصویر روانشناس کودک

گلنار رضازاده هستم بازی درمانگر و روان درمانگر کودک، فارغ التحصیل کارشناسی ارشد مشاوره خانواده از دانشگاه خوارزمی تهران. از سال ۱۳۹۴ به صورت تخصصی در حوزه بازی‌درمانی، آموزش مهارت‌های زندگی کودک، فرزند پروری و مدیریت استرس والدین مشغول‌ به ‌کار بوده‌ام. باتوجه به اینکه محتوای حوزه کودک بسیار حساس و مهم است، تمامی منابع و مطالب تولید شده در بلاگ کیدزی را پیش از انتشار بررسی می‌کنم.

تصویر روانشناس کودک

زهرا سادات طالبیان هستم روانشناس کودک، دارای مدرک کارشناسی روانشناسی بالینی از دانشگاه فردوسی مشهد و کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی از دانشگاه یزد. از سال ۱۳۹۲ به صورت تخصصی در حوزه‌های بازی درمانی، درمانگری کودک( تشخیص و درمان اختلالات مختلف)، آموزش مهارت‌های زندگی به بچه‌ها و فرزندپروری مثبت، فعالیت کرده‌ام. در تیم کیدزی به‌عنوان نویسنده و روانشناس کودک، تلاش می‌کنم مطالب مربوط به کودکان و دغدغه‌های والدین را در قالب مقالات آموزشی ارائه دهم.

منبع :
کیدزی

Rate this post

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *